115 lat temu urodził się człowiek, który zbudował pamięć Rudy Śląskiej

FOT. Muzeum Miejskie Ruda Śląska
W historii Rudy Śląskiej są postacie, których ślad prowadzi nie tylko przez kopalniane szyby, ale też przez rodzinne fotografie, pamiątki i opowieści mieszkańców. Maksymilian Chrobok był górnikiem, żołnierzem, społecznikiem i człowiekiem, dzięki któremu miejskie muzeum dostało nie tylko swoją siedzibę, lecz także charakter.
- Maksymilian Chrobok połączył kopalnię z opowieścią o mieście
- Wojna i niewola nie odebrały mu gotowości do działania
- Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka wyrastało z mieszkańców
Maksymilian Chrobok połączył kopalnię z opowieścią o mieście
Maksymilian Chrobok urodził się 11 sierpnia 1911 roku w Bottropie, w Westfalii. Po plebiscycie jego rodzina wróciła do Polski, do Łańc. Tam ukończył szkołę podstawową, a później rozpoczął pracę jako robotnik rolny. Kolejnym etapem była kopalnia „Anna” w Pszowie, a następnie Państwowa Szkoła Górnicza w Tarnowskich Górach i Katowicach.
W 1935 roku związał się zawodowo z rudzką kopalnią „Wolfgang-Wawel”, później przemianowaną na „Walenty-Wawel”. Zaczynał jako nadgórnik, a od 1937 roku pracował jako sztygar oddziałowy. Górnictwo stało się jego zawodem, ale nie wyczerpało ambicji. Chrobok studiował zaocznie na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, którą ukończył w 1957 roku. ⛏️
Jako inżynier kierował między innymi kopalniami „Karol” w Orzegowie i „Bielszowice”. Wcześniej, po wyzwoleniu Knurowa, powierzono mu także zarządzanie kopalnią i koksownią. Dzięki jego staraniom zakład uniknął zatopienia.
Więcej aktualności z Rudy Śląskiej znajdziesz na stronie głównej inforuda.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na inforuda.pl/wydarzenie.
Wojna i niewola nie odebrały mu gotowości do działania
Pod koniec sierpnia 1939 roku Chrobok został powołany do wojska i objął dowództwo plutonu 73. Pułku Piechoty w Chorzowie. Podczas walk o Biłgoraj, Zwierzyniec i Zamość został dwukrotnie ranny. Po zajęciu Zamościa przez Niemców uciekł ze szpitala i pieszo dotarł do rodziny przebywającej w Rzuchowie.
Wkrótce został aresztowany i wywieziony do obozu w Eckernförde. Później skierowano go do pracy w kopalni „Knurów”. W czasie okupacji działał w Armii Krajowej jako oficer broni rybnickiego batalionu, a w 1943 roku został jego dowódcą. Gdy Gestapo wpadło na trop konspiracji, ukrywał się w Knurowie, Gierałtowicach i Przyszowicach, korzystając z fałszywych dokumentów na nazwisko Gerhard Kołzyba.
Po zakończeniu wojny jego sytuacja wcale nie stała się bezpieczna. 22 lutego 1945 roku został aresztowany przez władze radzieckie za działalność w Armii Krajowej i wywieziony do Związku Radzieckiego. Pracował w kopalni w obozie niedaleko Ałagiru, na terenie dzisiejszej Republiki Północnej Osetii-Alanii.
Po powrocie z niewoli ponownie zamieszkał w Rzuchowie, a później wraz z rodziną wrócił do Rudy Śląskiej. W kopalni „Walenty-Wawel” objął stanowisko nadsztygara i kierownika robót górniczych. Mimo trudnej sytuacji politycznej kontynuował pracę, studia i działalność społeczną. 📚
Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka wyrastało z mieszkańców
Po przejściu na emeryturę w 1971 roku Chrobok niemal całkowicie poświęcił się pracy społecznej. Dwa lata później został prezesem Towarzystwa Przyjaciół Rudy Śląskiej, które powstało także z jego inicjatywy. Jednym z najważniejszych celów organizacji było stworzenie muzeum.
Plan udało się zrealizować 9 września 1976 roku, kiedy w Rudzie uroczyście otwarto Miejską Izbę Regionalną. Jej dyrektorem został właśnie Chrobok. Początki były skromne, ale energia nie brakowała. W chwili otwarcia placówka miała około 1,2 tys. eksponatów, a po niespełna roku już ponad 3 tysiące. Przynosili je mieszkańcy, przekazując rodzinne pamiątki i przedmioty związane z historią miasta.
W Izbie organizowano wystawy, odczyty, konkursy, sesje popularnonaukowe oraz lekcje muzealne dla młodzieży. To ważny szczegół tej historii: muzeum nie powstało wyłącznie dzięki decyzjom odgórnym. Zaczęło się od ludzi, którzy uznali, że opowieści o Rudzie Śląskiej zasługują na własne miejsce. 🏛️
5 listopada 1982 roku placówka otrzymała status Muzeum Społecznego Miasta Rudy Śląskiej. Maksymilian Chrobok zmarł 26 lipca 1983 roku, po siedmiu latach kierowania muzeum. Dwa miesiące później zdecydowano o nadaniu mu imienia patrona, a 24 czerwca 1984 roku przy wejściu odsłonięto poświęconą mu tablicę pamiątkową.
W 1990 roku muzeum społeczne przekształcono w miejską instytucję kultury. Zachowano przy tym nazwisko człowieka, który pomógł je stworzyć i nadał mu kierunek. W 115. rocznicę urodzin Maksymiliana Chroboka warto więc pamiętać nie tylko o jego wojennej biografii czy zawodowej karierze, ale także o tym, że historia miasta zaczyna się od troski o rzeczy pozornie zwyczajne - stare dokumenty, rodzinne zdjęcia i przedmioty przechowywane przez kolejne pokolenia.
na podstawie: Muzeum Ruda Śląska.
Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Muzeum Miejskie Ruda Śląska). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły
![[PIŁKA RĘCZNA] ASPR Zawadzkie – SPR Grunwald Ruda Śląska 29:28. Zwrot w drugiej połowie w I Lidze Mężczyzn (Grupa D)](/images/mecz/thumbnails/aspr-zawadzkie-spr-grunwald-ruda-slaska-21112026-2928.webp)
[PIŁKA RĘCZNA] ASPR Zawadzkie – SPR Grunwald Ruda Śląska 29:28. Zwrot w drugiej połowie w I Lidze Mężczyzn (Grupa D)

Cztery minuty mogą zdecydować o życiu. W Rudzie Śląskiej ruszają szkolenia AED

Co robić w weekend w Rudzie Śląskiej? Wydarzenia 20–22 listopada

Światła w aucie sprawdzą za darmo. W Rudzie Śląskiej są trzy stacje

Rodzice będą mogli zostać przy małych pacjentach także w nocy

Ponad 4 promile za kierownicą. Świadek śledził dalszą jazdę

Kołacz z dynią został październikowym smakiem. „Rudzkie Smaki” czekają na przepisy

Rudzka firma wykona stalowy wiadukt ważący 1300 ton nad torami

Podlicznik wymaga legalizacji co pięć lat. Bez niej liczy się główny wodomierz

Fałszywy policjant, pilna prośba o pieniądze. Policja ostrzegła seniorki w Rudzie Śląskiej

Na przejściu też trzeba uważać. Rudzka drogówka prowadzi kontrole

Przerwa w dostawie wody obejmie ul. Poznańską i adres przy Na Piaski

Mokre liście i zmrok zwiększają ryzyko. Policja przypomina zasady jazdy hulajnogą

Prace kanalizacyjne utrudnią przejazd na trzech ulicach
Przydatne dane teleadresowe
- Muzeum Miejskie im. Maksymiliana Chroboka w Rudzie Śląskiej - bilety, godziny, wystawy i dojazd
- Śląski Teatr Impresaryjny im. Henryka Bisty w Rudzie Śląskiej - bilety, godziny kasy, sala widowiskowa
- Parafia Matki Bożej Różańcowej w Rudzie Śląskiej - msze, kancelaria, sakramenty
- Parafia św. Michała Archanioła w Orzegowie - msze, kancelaria, sakramenty
- Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach Filia w Rudzie Śląskiej - adres, katalog online i zbiory
- Centrum Usług Społecznych w Rudzie Śląskiej - kontakt, zasiłki, pomoc rodzinom
