Śląsk ma wiele głosów. Kakauszale po raz dwunasty połączą książki, muzykę i historię

Śląsk można czytać, oglądać, słuchać, a czasem nawet spróbować. Kakauszale od lat udowadniają, że regionalna kultura nie mieści się wyłącznie na kartach książek - żyje w języku, muzyce, rodzinnych historiach, sztuce i rozmowach prowadzonych przy charakterystycznym napoju z łuski kakaowej. W 2026 roku Fest Literacki odbędzie się w Rudzie Śląskiej już po raz dwunasty. I ponownie Stacja Biblioteka stanie się miejscem, w którym o Śląsku będzie można mówić na wiele sposobów.

Nazwa może brzmieć nieco przewrotnie, ale właśnie w tym tkwi część charakteru tego wydarzenia. Kakauszale nie próbują zamknąć śląskiej kultury w jednej definicji. Obok poetów pojawiają się plastycy, historycy, muzycy, wydawcy i autorzy. Raz rozmowa prowadzi w stronę współczesnej literatury, innym razem do historii przemysłowego Śląska, a za chwilę igła gramofonu opada na płytę Myslovitz.

W tle pozostają oczywiście same kakauszale - napój przygotowywany z łuski kakaowej, który przez lata stał się jednym ze znaków rozpoznawczych festiwalu.

Stacja Biblioteka stała się domem Kakauszali

Historia festiwalu pokazuje, jak mocno wydarzenie zdążyło się rozrosnąć. Pierwsze Kakauszale były jednodniowym spotkaniem. Z czasem program zaczął wychodzić poza tę formułę, a ważnym momentem okazała się przeprowadzka do Stacji Biblioteka w Chebziu.

Miejsce samo dopowiada tutaj własną historię. Biblioteka działa w zrewitalizowanym budynku dawnego dworca kolejowego, więc literatura spotyka się z materialnym śladem przeszłości miasta. Dawna przestrzeń podróży stała się przestrzenią książek, spotkań i rozmów.

Tegoroczna, XII edycja Festu Literackiego Kakauszale, potrwa od 7 października do 4 listopada 2026 roku. W tym czasie odbędzie się pięć głównych spotkań, ale kalendarz jest tutaj raczej ramą niż najważniejszą częścią opowieści.

Bo każde z nich pokaże inne oblicze Śląska.

Początek należeć będzie do poezji i finału XXII Regionalnego Konkursu Poetyckiego im. ks. Norberta Bonczyka. Towarzyszyć mu będzie twórczość Stanisława Wywioła, artysty plastyka mającego na koncie udział w ponad 80 wystawach zbiorowych w Polsce i poza jej granicami. Jego prace prezentowano m.in. w Mediolanie, Wiedniu i Paryżu.

Kilka dni później książka wyjdzie na pierwszy plan jeszcze mocniej. Targi Śląskiej Książki zgromadzą wydawnictwa, instytucje kultury, muzea i autorów. Będzie można przeglądać publikacje, spotykać ich twórców, zdobywać autografy i przede wszystkim zobaczyć, jak szerokim pojęciem jest dziś książka o Śląsku.

Wśród uczestników znajdą się m.in. Muzeum Śląskie, Instytut Śląski, Biblioteka Śląska, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Hutnictwa w Chorzowie, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, Silesia Progress, Śląski Klub Fantastyki oraz liczne wydawnictwa i instytucje zajmujące się historią oraz kulturą regionu.

Od literatury Szczepana Twardocha po winyle Myslovitz

Kakauszale mają również swój uroczysty moment - galę wręczenia TABULKI, czyli honorowego wyróżnienia Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rudzie Śląskiej. Tytuł Optimus Auctor Silesianus Anno Domini MMXXV dołącza do tradycji, która stworzyła już niezwykle interesującą listę nazwisk.

Wśród dotychczasowych laureatów znaleźli się Henryk Waniek, ks. Jerzy Szymik, Zbigniew Kadłubek, Kazimierz Kutz, Szczepan Twardoch, Tadeusz Sławek, Lech Majewski, Alojzy Lysko, Zbigniew Rokita, Janosch oraz Anna Dziewit Meller.

Tegorocznej gali towarzyszyć będą wieczór autorski Zbigniewa Stryja i występ Katarzyny Sroki.

Ale śląska opowieść nie kończy się wraz z zamknięciem książki.

Jedno z festiwalowych spotkań będzie można po prostu… usłyszeć. Podczas „Śląskiego Grania” do gramofonu trafi twórczość Myslovitz. Po wcześniejszych spotkaniach poświęconych SBB i Dżemowi tym razem to właśnie muzyka zespołu z Mysłowic stanie się punktem wyjścia do opowieści o muzycznym dziedzictwie regionu.

Nagrania zabrzmią w wydaniu audiofilskim, ale ważniejsza od samego sprzętu będzie historia kryjąca się za muzyką. Bo kultura regionu powstaje nie tylko w książkach czy muzealnych gablotach. Czasami zostaje zapisana na winylu i po latach nadal potrafi uruchomić wspomnienia już po kilku pierwszych dźwiękach.

Karol Godula dostanie urodziny w Rudzie Śląskiej

Finał Kakauszali zapowiada się zupełnie inaczej. Literatura połączy się z historią, a jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci związanych ze śląskim przemysłem stanie się bohaterem niecodziennych urodzin.

Gyburstag Karola Goduli będzie literacko-historycznym spotkaniem poświęconym człowiekowi, którego nazwisko mocno zapisało się w historii regionu.

Pojawi się dramat Krzysztofa Karwata „Godula albo Diabeł z Rudy”, a także książka „Liber Aureus Tajemnice Carla Godulli”. Organizatorzy zapowiadają również muzyczną niespodziankę.

Do tej historii można będzie dołączyć także w mniej oficjalny sposób. Zamiast urodzinowego prezentu mile widziane będzie domowe ciasto, a osoby mające ochotę jeszcze mocniej wejść w klimat spotkania mogą pojawić się w stroju z epoki lub innym galantnym ubiorze.

I właśnie takie połączenia najlepiej oddają charakter Kakauszali. Poważna rozmowa o historii może skończyć się przy cieście. Spotkanie z literaturą prowadzi do muzyki. Dawny dworzec staje się biblioteką, a regionalny napój wyrasta na symbol festiwalu.

W ciągu miesiąca będzie można przejść od poezji przez książki i sztukę aż do winyli oraz historii przemysłowego Śląska. Bez sprowadzania regionalnej tożsamości do jednej opowieści.

Bo podczas Kakauszali 2026 Śląsk nie będzie eksponatem oglądanym zza szyby. Będzie mówił własnymi głosami, brzmiał z płyt, pojawiał się na kartach książek i wracał w historiach ludzi, którzy wciąż próbują opowiadać go na nowo.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.