Nadciśnienie długo nie daje objawów. Te wartości powinny zwrócić uwagę

Przez lata można nie czuć nic niepokojącego, a ciśnienie mimo to stopniowo obciążać serce, mózg i nerki. W Rudzie Śląskiej specjaliści przypominają, że pojedynczy wynik nie przesądza jeszcze o chorobie, ale regularne pomiary pomagają wychwycić problem. Granicą nadciśnienia według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego jest wartość co najmniej 140/90 mmHg. Znaczenie mają również codzienne wybory – od zawartości soli w posiłkach po sen, ruch i używki.

Nadciśnienie tętnicze oznacza przewlekle podwyższone ciśnienie krwi. Nieleczone może zwiększać ryzyko zawału serca, udaru mózgu, niewydolności serca oraz chorób nerek. O zasadach kontroli ciśnienia i stylu życia przypomina lek. Mariusz Byrski, ordynator Oddziału Neurologicznego z Pododdziałem Udarowym Szpitala Miejskiego w Rudzie Śląskiej.

• Jeden wynik to sygnał, ale nie rozpoznanie choroby
• Mniej soli, więcej warzyw i rozsądny wybór produktów
• Ciśnienie reaguje także na sen, ruch i używki

Jeden wynik to sygnał, ale nie rozpoznanie choroby

Zgodnie z wytycznymi ESC z 2024 roku wartości ciśnienia tętniczego dzielą się na trzy zakresy:

• ciśnienie niepodwyższone – poniżej 120/70 mmHg,
• ciśnienie podwyższone – od 120 do 139/70–89 mmHg,
• nadciśnienie tętnicze – co najmniej 140/90 mmHg.

Podwyższony rezultat uzyskany tylko raz nie musi oznaczać nadciśnienia. Rozpoznanie stawia lekarz, biorąc pod uwagę kolejne pomiary oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. Dlatego przy nieprawidłowych wynikach nie warto poprzestawać na samodzielnej obserwacji – należy omówić je podczas konsultacji.

Nie wolno również samodzielnie rozpoczynać leczenia, odstawiać leków ani zmieniać ich dawek. Nadciśnienie może przebiegać bez wyraźnych objawów, więc regularna kontrola ma znaczenie także wtedy, gdy dana osoba czuje się dobrze.

Mniej soli, więcej warzyw i rozsądny wybór produktów

Sposób odżywiania może wspierać zarówno zapobieganie nadciśnieniu, jak i leczenie zalecone przez lekarza. W tym celu polecane są założenia diety DASH oraz diety śródziemnomorskiej. Ich podstawę stanowią warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, ryby, rośliny strączkowe i tłuszcze nienasycone.

Szczególną uwagę warto zwrócić na sól. Zalecane spożycie nie powinno przekraczać 5 g dziennie. Pomocne są następujące zmiany:

• niedosalanie potraw na talerzu,
• ograniczenie słonych przekąsek, fast foodów i dań instant,
• rzadsze sięganie po wędliny, konserwy, sery żółte i topione oraz produkty wędzone i peklowane,
• wybieranie świeżych lub mrożonych warzyw zamiast bardzo słonych produktów konserwowych i kiszonek,
• sprawdzanie na etykietach zawartości soli i sodu,
• używanie świeżych oraz suszonych ziół zamiast dodatkowej soli.

Warzywa powinny pojawiać się przy większości posiłków. Łącznie zaleca się co najmniej 400 g warzyw i owoców dziennie, przy czym większą część tej porcji powinny stanowić warzywa. W jadłospisie mogą znaleźć się między innymi pomidory, papryka, brokuły, warzywa liściaste oraz owoce jagodowe – maliny, borówki, truskawki i czarne porzeczki.

Potas pomaga regulować ciśnienie. Dostarczają go między innymi:

• warzywa i owoce,
• ziemniaki i pomidory,
• banany i awokado,
• rośliny strączkowe,
• migdały i suszone morele.

Warto też ograniczyć tłuste i czerwone mięso, kiełbasy, pasztety oraz część wędlin. Częściej można wybierać ryby, zwłaszcza morskie, a także nasiona roślin strączkowych. Źródłem korzystnych nienasyconych kwasów tłuszczowych są również oliwa z oliwek, orzechy i nasiona.

Najlepszym napojem pozostaje woda. Zwykle zaleca się około 1,5–2 litrów płynów dziennie, a napoje słodzone warto zastąpić wodą lub niesłodzonymi naparami. Czytanie etykiet jest przy tym praktycznym sposobem na ograniczenie soli, której sporo może znajdować się w gotowych produktach, nawet jeśli nie dosala się posiłków.

Ciśnienie reaguje także na sen, ruch i używki

Zmiana diety nie wyczerpuje sposobów ograniczania ryzyka. Znaczenie ma także masa ciała. Przy nadwadze lub otyłości stopniowe jej zmniejszanie może pomóc obniżyć ciśnienie i poprawić ogólny stan zdrowia.

W codziennym planie warto uwzględnić aktywność fizyczną dopasowaną do wieku, możliwości i stanu zdrowia. Równie ważne jest zaprzestanie palenia tytoniu, które zmniejsza ryzyko zawału oraz udaru i korzystnie wpływa na układ krążenia.

Alkohol może podnosić ciśnienie i zwiększać prawdopodobieństwo powikłań sercowo-naczyniowych. Z tego powodu najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest jego unikanie. Organizmowi pomaga także regularny sen – dorosłym zwykle zaleca się 7–9 godzin na dobę. Warto utrzymywać stałe pory zasypiania i wstawania oraz ograniczyć korzystanie z urządzeń elektronicznych przed snem.

Na ciśnienie i samopoczucie wpływa również przewlekły stres. Pomocne mogą być ćwiczenia oddechowe, techniki relaksacyjne, medytacja albo joga. Gdy lęk lub napięcie utrzymują się długo, zasadna jest rozmowa ze specjalistą. Połączenie tych działań z regularnymi pomiarami i leczeniem prowadzonym przez lekarza daje pełniejszą kontrolę nad chorobą niż skupienie się wyłącznie na jednym elemencie stylu życia.

na podstawie: Szpital Ruda Śląska.