Wielki Piec Huty Pokój - rewitalizacja na półmetku i zmiana oblicza kompleksu

W Rudzie Śląskiej przemysłowy kolos stopniowo odzyskuje formę — rusztowania znikają, odsłaniając oczyszczone ściany i kominy, a nowa zabudowa wyznacza przyszłą trasę zwiedzania. Prace idą dalej według planu, a do istniejącej bryły dodawane są elementy, które mają przekuć hutnicze dziedzictwo w przestrzeń kulturalną i turystyczną. Mieszkańcy zobaczą zmiany najpierw na zewnątrz, potem w środku — tam, gdzie powstanie wystawa i strefy spotkań.

• Roboty pokazują skalę przemiany i zakres prac budowlanych
• Wielki Piec - wnętrza wystawne, maszyny i opowieść o transformacji
• Finansowanie, harmonogram i co dalej w Rudzie Śląskiej

Roboty pokazują skalę przemiany i zakres prac budowlanych

Prace rewitalizacyjne Wielkiego Pieca Huty “Pokój” przekroczyły właśnie punkt, który wykonawcy określają jako półmetek. Z placu budowy znika część rusztowań, co odsłoniło efekty konserwacji konstrukcji stalowych i betonowych oraz czyszczenia komina. Prezydent miasta Michał Pierończyk podkreśla, że realizacja przebiega zgodnie z harmonogramem:

“Roboty przebiegają zgodnie z harmonogramem i są już około półmetka” - Michał Pierończyk

Wykonawca zabezpiecza elementy antykorozyjnie, wymieniane są podesty, montowane rury osłonowe instalacji i okablowania. Prace objęły też odpylnik i koronę komina — sam komin ma około 70 metrów wysokości.

Na terenie powstał już nowy budynek wejściowy usytuowany przy ulicy P. Niedurnego. W konstrukcji znalazły się elementy stalowe ważące około 300 ton, stropy żelbetowe i ściany zewnętrzne. To tutaj zaplanowano pierwszą część ekspozycji oraz zaplecze administracyjne; budynek będzie wyposażony w windę, schody ruchome i tzw. “zielony dach”.

Wielki Piec - wnętrza wystawne, maszyny i opowieść o transformacji

Renowacja obejmuje nie tylko zewnętrzną warstwę zabytku, ale też jego “serce” — maszynownię i sterownię. Kurator wystawy stałej Adam Kowalski przedstawia koncepcję przestrzeni, w której historia ma być obecna nie tylko tekstem, lecz także śladem życia zakładu:

“W tym miejscu będzie się unosił nie tylko duch dużych i małych historii” - Adam Kowalski

Maszynownia i sterownia zostaną zaadaptowane na sale wystawiennicze z instalacjami dźwiękowymi i wizualnymi, które mają nadać wrażenie niedawno skończonej zmiany roboczej. Motywem przewodnim ekspozycji będzie “transformacja” — równorzędne przeplecenie wątków społecznych, technologicznych i przyrodniczych, które opowiedzą historię huty, krajobrazu i miasta.

Wzdłuż historycznych torów na dachu ułożono pomosty widokowe - element zewnętrznej ścieżki technologiczno-przyrodniczej. Po zakończeniu prac budowlanych nastąpi montaż ekspozycji stałej i systemów multimedialnych. Miasto zapowiada, że większa część kompleksu pozostanie ogólnodostępna, a bilety będą wymagane jedynie przy wejściu do obiektów wystawowych.

Wybrane elementy użytkowe i funkcjonalne:

• aula mieszcząca ponad 100 osób,
• strefa gastronomiczna i miejsca spotkań przeniesione do budynku nagrzewnic rampy kolejowej,
• w całym kompleksie będzie funkcjonować 4 windy poprawiające dostępność,
• planowane udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami.

“To właśnie tutaj umiejscowiona będzie strefa spotkań i gastronomii” - Michał Pierończyk

Finansowanie, harmonogram i co dalej w Rudzie Śląskiej

Umowa na wykonanie prac została podpisana w grudniu 2024 roku z firmą Przedsiębiorstwem Budowlano-Produkcyjnym “Łęgprzem” z Krakowa. Całkowite koszty szacowane są na ponad 81 mln zł — z tej sumy miasto wydatkowało już około połowy. Projekt otrzymał istotne wsparcie zewnętrzne:

• ponad 66 mln zł z Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027,
• niemal 9,5 mln zł z budżetu państwa.

Planowany termin zakończenia robót budowlanych to koniec 2026 r.. Wiosną i latem przewidziane są prace dotyczące zagospodarowania terenu wokół inwestycji oraz niezbędne podłączenia kanalizacyjne. Pozostały jeszcze prace przy zespole nagrzewnic i zabudowie szklanych fasad oraz konstrukcji pod część szklanej podłogi.

Kontekst historyczny i turystyczny projektu: Wielki Piec został uruchomiony w 1968 roku, a jego wpis do rejestru zabytków nastąpił w 2012 roku. W 2018 roku miasto Ruda Śląska stało się formalnym właścicielem obiektu, a od 2020 roku Wielki Piec figuruje na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH) — element, który potwierdza jego znaczenie dla turystyki przemysłowej regionu.

Dla mieszkańców oznacza to, że w ciągu najbliższych miesięcy zmieniająca się przestrzeń stopniowo będzie udostępniana — najpierw zewnętrzne ścieżki i strefy rekreacyjne, potem atrakcje wystawowe i gastronomiczne. Przy planowaniu odwiedzin warto pamiętać, że bilety będą pobierane tylko w strefach wystawowych, a większa część kompleksu ma pozostać dostępna bez opłat. Projekt ma też potencjał zwiększyć ruch turystyczny w okolicy i stworzyć nowe miejsca spotkań oraz wydarzeń kulturalnych, zachowując przy tym zabytkowy charakter miejsca.

na podstawie: Urząd Miasta w Rudzie Śląskiej.